Gedenkplaats Joodse stadgenoten 1940-1945


Oosthaven 31
Oosthaven 31


Oosthaven 31, voormalig Centraal Tehuis voor Israëlieten in Nederland


Oosthaven 31: 56 Stolpersteine voor de door de nazi's weggevoerde en vermoorde bewoners van het voormalig Joods bejaardentehuis aan de Oosthaven 31, het Centraal Tehuis voor Israëlieten in Nederland.


Op een koude woensdag 27 februari 2013 plaatste Gunter Demnig onder grote belangstelling 56 Stolpersteine in de stoep voor het vroegere Joodse bejaardentehuis, het Centraal Tehuis voor Israëlieten in Nederland, nu Gebouw De Haven aan de Oosthaven 31. Na zeventig jaar herinneren nu 56 dagelijks zichtbare Stolpersteine op deze plek aan de tijdens de Tweede Wereldoorlog weggevoerde en vermoorde bewoners. Ies Cohen met een tante in het tehuis, Jannetta Cohen-Mainzer (tante Netje) en een vader die er tijdelijk administrateur was, vertelde zijn indringende herinneringen aan de deportatie. Dichter Inez Meter droeg haar prachtige gedicht goudse stolpersteine voor, dat eindigt met in hun namen keren zij weer. Tenslotte werd er kaddisj gezegd voor de bewoners.

Centraal Tehuis, Oosthaven 31
Plaatsingsbijeenkomst voor het voormalig Joods Centraal Tehuis, nu Gebouw De Haven, Oosthaven 31

In de avond van 9 april 1943 kwamen SS en politie het Joods Bejaardentehuis op de Oosthaven 31 ontruimen. De bewoners hadden hun rugzak al ingepakt, de stemming was gelaten. Ze werden ingeladen in auto's en met de trein via Rotterdam naar Westerbork getransporteerd. Tenslotte eindigde hun leven op gewelddadige wijze, meestal in Sobibor. Alleen de directrice, mevrouw Teixeira de Mattos, overleefde de oorlog.

In het tehuis woonden enkele geboren Gouwenaars, zoals de bejaarde zussen Rozette en Mietje de Wolf. Meestal ging het echter om mensen van buiten de stad, uit plaatsen als Amsterdam, Rotterdam, Tilburg, Zierikzee en Groningen. Ook woonden er vluchtelingen uit Breslau, Mannheim en Frankfurt. Er waren veertien mannen en 42 vrouwen. De drie oudste weggevoerde bewoners waren Eva Piller-de Vrede en Eva Stranders van 90 en Paulina Elzas-Gersons van 93 jaar. Tijdelijk werkten hier Jacoba Keetje Meijer van 20 en Bertus Samuel Meijer van 27 jaar, zij werden uiteindelijk uit Amsterdam weggevoerd. Ze waren nicht en neef van de in Gouda geboren wetenschapper en dichter Leo Vroman, Bertus was Vromans jeugdboezemvriend. Ook Leo Vromans tante Saartje Vroman woonde hier.

De namen en leeftijden van de weggevoerde bewoners zijn:

Schafte Israël Adler (86) en Amalie Adler-Hertz (79)
Isaak Alter (55)
Lina Benjamin-Bender (73)
David van Buuren (78)
Jannetta Cohen-Mainzer (81), Helena Cohen-Markens (69)
Betje Boena van Dam-Frank (67)
Leopold Davids (70) en Julie Davids-Cohen (67)
Paulina Elzas-Gersons (93), Catharina Jacoba Gersons-Salomon (77)
Reintje Gompers-Beem (74)
Markus Grunwerg (40)
Grietje Haalman-Minco (81)
Kaatje van Hasselt-Bernard (71)
Lion Heijmans (79), Henri Heijmans (76) en Antje Heijmans-van Kloeten (82)
Elias Herzenberg (74) en Frieda Herzenber-Ettlinger (58)
Julius Hirschberg (39)
Samuel Khan (74)
Bertha van der Kuijp-de Groot (75)
Grete Lang (36)
Levie de Leeuw (81) en Elisabeth de Leeuw-de Leeuw (82)
Helena de Levie (35)
Emma Levy-Mildenberg (80)
Heintje Limburg-de Vries (81)
Zirje Hudy Adele Linder-Sommer (68)
Judith van Maarsen (64)
Bertus Samuel Meijer (27), Jacoba Keetje Meijer (20)
Louise Michaelis-Schmul (70)
Margarethe Michelsohn (41)
Lea Minco-Schweiger (76)
Roza Palm (39)
Eva Piller-de Vrede (90)
Emma Roos-Alexander (77)
Anna Rosenfeld (58)
Babette Schönfeld-Adelsdorfer (74)
Gustav Seemann (63)
Annetta Seijffers-de Jong (69)
Antonie Selig-Kahn (69)
Henriette Simons (85)
Marie Spier-Rosenfeld (74)
Eva Stranders (90)
Saartje Vroman (72)
Helena Wagenaar-Duizend (76)
Rebekka Weil-Weil (81)
Jacob Simon Weijl (71)
Mientje Wijnberg-Groenberg (74)
Rozette de Wolf (80), Mietje de Wolf (72)
Saartje Zeelander-Morel (82)


Centraal Tehuis